Draagt sociale stijging bij aan wijkverbetering? (1 van 3)
Een leefbare en vitale buurt is niet alleen een wens van bewoners, maar in aandachtswijken ook van woningcorporaties en de rijksoverheid. De afgelopen decennia is geprobeerd om deze wens uit te laten komen door verschillende manieren van wijkaanpak. De recente stedelijke herstructurering waarbij wijken vooral fysiek zijn aangepakt heeft veel doelstellingen bereikt maar hapert bij het behalen van de sociale doelstellingen. Fysiek ingrijpen leidt niet automatisch tot sociale interactie of sociale stijging. Woningcorporaties en gemeenten zetten daarom wijkgerichte sociale programma’s in om ook de sociale doelstellingen voor een leefbare en vitale buurt te behalen. Worden de doelstellingen van deze programma’s echter gehaald en wat zijn de effecten van deze programma’s? In dit artikel wordt sociale stijging geplaatst in de context van de stedelijke vernieuwing wat noodzakelijk is voor de antwoorden op deze brandende vragen.
Fysiek ingrijpen betekent vaak sloop
Bron: www.sloopwerk.nl
Stedelijke vernieuwing en sociale stijging
In het actieplan Krachtwijken heeft toenmalig minister Vogelaar van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu de ambitieuze doelstellingen neergelegd om het tij te keren in de aandachtswijken in grote en middelgrote steden. Door een mix van sociale en fysieke maatregelen moet een veertigtal wijken in verhoogd tempo getransformeerd worden tot leefbare en veilige woonwijken, waarvan de bewoners de aangeboden kansen tot sociale stijging met beide handen dienen aan te grijpen. De centrale doelstelling van de wijkenaanpak is dat de veertig aandachtswijken in acht tot tien jaar tij vitale woon-, leer- en leefomgevingen worden, waar mensen betrokken zijn bij de samenleving, een perspectief hebben op sociale stijging en participeren op de arbeidsmarkt. De hierbij behorende fysieke stedelijke herstructurering richt zich op het aanbrengen van meer variatie in de woningvoorraad wat in de door corporatiebezit gedomineerde aandachtswijken neerkomt op de bouw en verkoop van woningen voor middeninkomens en starters op de woningmarkt. Gemengde wijken zouden in de optiek van het ministerie, corporaties en plaatselijke beleidsmakers een aantal gunstige effecten op de sociale problematiek in de buurt bezitten. De komst van nieuwe bewoners en het behoud van zittende bewoners die de wooncarrière in eigen wijk vervolgen, zou overige bewoners uit hun fysiekruimtelijke isolement halen, hen tot sociale stijging aansporen en zo bijdragen aan de emancipatie van etnische minderheden en andere kansarmen.
Stad en stijging
In het VROM-raad rapport Stad en Stijging stelt de raad dat dusver in stedelijke vernieuwing teveel aandacht is uitgegaan naar de sociale cohesie van bewoners in aandachtswijken. In plaats daarvan pleit de raad voor aandacht voor sociale stijging: door het creëren van meer treden op de maatschappelijke ladder voor achtergestelde bewoners worden de wijken er in hun geheel ook beter van. Sociale stijging is in de woorden van de VROM-raad een breed begrip: Wat sociale stijging inhoudt verschilt per persoon. Voor de één betekent sociale stijging meer inkomen of een betere baan, voor de ander draait het om meer tijd voor de kinderen, het afronden van een opleiding of verhuizen naar een meer vertrouwde omgeving.
Wijkgerichte aanpak
Het idee van een wijkaanpak gericht op sociale stijging is dat door het creëren van meer treden op de maatschappelijke ladder voor achtergestelde bewoners de wijk als geheel ook beter wordt. Deze aanname kan meteen weerlegd worden. Het effect van sociale stijgingsprojecten op individuele stijgingskansen is namelijk te klein om uit te kunnen stralen over de wijk, laat staan dat gesteld kan worden dat de wijk als geheel daar beter van wordt.
Het wijkgerichte werken, sociale stijging en het huidige beleid zijn beladen thema’s en de resultaten hiervan kunnen ondoorzichtig zijn. In volgende artikelen wordt ingegaan op de achtergronden van het huidige beleid, de benodigdheden voor sociale stijging, het nut van wijkgericht werken en de belangrijke rol die bewoners kunnen spelen bij wijkaanpak en sociale stijging. (Auteur Erwijn Harsevoort)